است كه اختصاص به زمان أماريّتش كه زمان وجود آن رسم است داشته است و اگر از باب اصل شرعى هم باشد - / با اينكه احتمال از باب امارة بودن راه استدلال به اين وجه را سّد مىكند - / باز هم معلوم نيست كه از باب تعبد و اصل تعبدى باشد ، بلكه محتمل است كه به جهت اماريتى كه در آن زمان داشته است ، چنين اصلى قرار داده شده باشد . و به عبارت روشن‌تر : اگر در يك محيطى كه چنين رسمى هست چنين حكمى از شارع صادر بشود تعدى كردن از آن شرايط به شرايط مخالف آن و اجراء حكم در آن ، مشكل شده و چنين حكمى عموميت براى زمان‌هاى غير آن پيدا نمىكند . حكم نزاع در استحقاق مهر بعد از دخول و اما بحث اصلى در اين مسأله - / كه عمدهء بحث‌ها بر اساس آن است و كلمات متأخرين هم عمدتاً ناظر به آن است - / بحث از نزاع در اصل استحقاق مهر پس از دخول است . مختار محقق حلى و استدلالش به برائت : همانطورى كه در نقل عبارت « شرايع » گذشت مختار مرحوم محقق اين است كه در نزاع مورد بحث ، قول زوج مقدم است ؛ چرا كه قول او در نفى استحقاق مهر از او ، با برائت اصلى ذمه او از مهر مطابق است ، پس كسى كه خلاف آن را ادعاء نمايد ، مدعى بوده و بايد بر آن اقامهء بيّنه نمايد و الا قول مطابق اصل كه منكر محسوب مىشود - / بر اساس قاعدهء « البينة على المدعى و اليمين على من انكر » - / پس از قسم خوردن منكر ، مقدم مىشود . اشكال جريان برائت اصليه : مشكلى كه در جريان برائت اصليه در اينجا وجود دارد اين است كه در مورد بحث كه دخول هم شده است علم به اشتغال ذمه مرد و استحقاق زن از مرد وجود دارد ؛ براى اينكه اگر در هنگام عقد و يا پس از عقد با هم مهرى را تعيين و تسميه كرده باشند ، به سبب تسميه ، همان مهر معيّن بر ذمهء زوج مىآيد و اما اگر مهرى را تعيين نكرده باشند و مفّوضة باشد ، پس به سبب دخول